دارایی ها و بدهی ها
معادله حسابداری
رابطة بين دارایی ها و بدهی ها و حقوق صاحبان سرمايه در معادلة حسابداري زير نشان داده شده است :
داراييها = بدهيها + حقوق صاحبان سرمايه
دارایی ها ( دارایی ها و بدهی ها )
اموال و حقوق مالي متعلق به هر مؤسسه است كه قابلیت تبدیل به پول و داراي منافع آتي مي باشد. در اين تعريف منظور از اموال ، انواع دارايي مشهود و قابل لمس و رويت ، مانند : موجودي نقدي ملزومات ، اثاثيه ، ساختمان و غيره مي باشد و منظور از حقوق مالي ، اقسام ديگر دارايي مانند مطالبات از اشخاص حقيقي و حقوقي ( حسابهاي دريافتني ، اسناد دريافتني ) حق اختراع ، سرقفلي و نظير آن مي باشد.
تقسیم دارایی ها به ترتیب قدرت نقدشوندگی
- داراييهاي جاري
- داراييهاي ثابت
- داراييهاي نامشهود
- ساير داراييها
داراییهای جاری
داراييهايي كه بيشترين قابليت نقد شوندگي را دارا هستند مانند : تنخواه گردان ، موجودي نقد ، سرمايه گذاري كوتاه مدت يا موقت ، سرمايه گذاري كوتاه مدت بانكي ، حسابهاي دريافتني ( بدهكاران ) ، ارزش خالص بازيافتني ، اسناد دريافتني ( سفته ، برات ) ، موجودي كالا و مواد ( مانده مواد ـ كالاي در جريان ساخت ـ كالاي ساخته شده ـ قطعات و لوازم خانگي ـ موجودي ملزومات ) ، پيش پرداخت اثاثه ، پيش پرداخت هاي ( كوتاه مدت ) ، پيش پرداخت هزينه بيمه ، پيش پرداخت بيمه اموال و غيره ، درآمد اجاره دريافتني.
داراییهای ثابت
سرمايه گذاري بلند مدت ، سرمايه گذاري در سهام عادي ، سپرده بازخريد اوراق قرضه ، سپرده بلند مدت بانكي ، وجوه سپرده براي توسعه آتي كارخانه ، سپرده مزاياي پايان خدمت ، وام به كاركنان ، پول براي خريد ماشين آلات جديد ، پيش پرداخت بلند مدت واحدهاي فرعي ، زمين ، ساختمان ، پيش پرداخت بلند مدت (داراييهاي سرمايه اي ) ، داراييهاي بلند مدت استيجاري ، تجهيزات و اثاثه.
داراییهای نامشهود
سرقفلي ، حق الاختراع ، حق الامتياز ، علايم تجاري.
سایر داراییها
در زمینه دارایی ها و بدهی ها زمين خريداري شده براي احداث ساختمان در آينده ، وجوه مسدود شده بانكي ، اسناد دريافتني بلند مدت ، مخارج تأسيس ، مخارج قبل از بهره برداري ، مخارج سرمايه اي ، پيش پرداخت بلند مدت هزينه بيمه ، ماشين آلات از رده خارج و آماده براي فروش جزو سایر داراییها محسوب می شوند.
موجودی نقدی در دارایی ها و بدهی ها
وجوه نقدي است كه در محل مؤسسه در يك صندوق نگهداري مي شود. معمولاً مؤسسات اعم از بازرگاني و غير بازرگاني مبالغ عمده وجوه نقد را در بانك نگهداري مي كنند كه تحت همين عنوان و ( بانك ) در حسابها منعكسمي گردد و جزء داراييهاست.
حسابهای دریافتنی ( دارایی ها و بدهی ها )
اين حسابها نشان دهنده ميزان مطالبات مؤسسه از افراد و مؤسساتي است كه به مؤسسه بدهكار هستند ولي براي بدهي خود اسناد تجارتي ( مانند سفته و برات ) به مؤسسه نداده اند.
اسناد دریافتنی
اسناد دريافتني ( اسناد وصولي ) اسنادي ، از قبيل سفته و برات مي باشند كه مي بايست وجوه مربوط به آنها در موعد ( سر رسيد ) معين توسط بدهكاران مؤسسه تأديه گردد.
ملزومات
آن دسته از مواد و لوازمي را گويند كه بطور روزانه مقداري و يا تعدادي از آنها مصرف مي شود. مانند : لوازم التحرير.
اثاثه
منظور از اثاثه وسايلي از قبيل ميز ، صندلي ، قفسه ،ماشين تحرير ، ماشين حساب و غيره است.
ساختمان
محلي است كه مؤسسه در آن مستقر مي باشد و وسايل ، مدارك و اسناد مربوط به فعاليتهاي مالي در آن نگهداري مي گردد. اين نوع داراييها از اقلام مصرف نشدني به شمار مي آيند ، كه به تدريج مستهلك مي شوند ، تا روزي كه غير قابل استفاده گردند ( داراييهاي ثابت ). بايد توجه داشت كه اقلام مربوط به داراييها ، با قيمت تمام شده ( نه با قيمت روز در بازار ) در دفاتر ثبت گرديده ، با همان ارزش در صورت حسابهاي مالي منعكس مي شوند.
بدهی ها ( دارایی ها و بدهی ها )
در ادامه توضیح دارایی ها و بدهی ها مبالغي كه يك مؤسسه به افراد و مؤسسات ديگر بدهكار است و يا كليه مبالغي كه بازپرداخت آنها در تاريخهاي معين بر عهدة مؤسسه است ، بدهي ناميده مي شود. به عبارت ديگر بدهي ادعا يا حق مالي طلبكاران نسبت به داراييهاي يك مؤسسه است و اين حق نسبت به داراييهاي معيني نمي باشد ، بلكه نسبت به كل داراييهاست.
دسته بندی بدهی ها
- بدهي هاي جاري يا كوتاه مدت (مانند حسابهاي پرداختني )
- بدهي هاي غير جاري يا بلند مدت ( مانند اسناد پرداختني )
بدهی های جاری
اضافه برداشت بانكي ، حسابهاي پرداختني ( بستانكاران ) ، مالياتهاي تكليفي ، اسناد پرداختني كوتاه مدت ، پيش دريافت از مشتريان ، ذخيره ماليات بر درآمد ، ذخيره مزاياي پايان خدمت كاركنان ، كارمزد وامها ، سود تضمين شده پرداختني ، وامهاي پرداختني حصه جاري.
بدهی های غیر جاری
اوراق قرضه پرداختني ، وام بلند مدت پرداختني ، بهره پرداختني وام بلند مدت ، حصه هاي وام بلند مدت ، حصه هاي غير جاري ذخيره ماليات ، حصه هاي غير جاري پايان خدمت كاركنان ، كمكهاي بلاعوض دولت به شكل دارايي بلند مدت ، مانده تخصيص نيافته سود حاصل از تغيير اقلام ارزي بلند مدت.
حقوق صاحبان سرمایه ( دارایی ها و بدهی ها )
حقوق صاحبان سرمايه عبارتست از حقوق صاحب يا صاحبان مؤسسه نسبت به دارايي مؤسسه مذكور ، در واقع وقتي بدهيها را از داراييها كسر نماييم ، مانده را حقوق صاحبان سرمايه مي نامند.
ترازنامه یا صورت وضعیت مالی
ترازنامه يا بيلان عبارتست از صورتي از وضع مالي يك مؤسسه كه در يك تاريخ معين ( غالباً آخرين روز ماه يا سال ) نشان مي دهد و به همين دليل به آن صورت وضعيت مالي نيز گفته مي شود.
صورت سود و زیان ( دارایی ها و بدهی ها )
در مبحث دارایی ها و بدهی ها صورت سود و زيان ، صورتي است كه وضعيت فعاليتهاي مالي يك مؤسسه و نتيجه آن را در طي يك دورة مالي نشان مي دهد. ترازنامه وضعيت مالي يك مؤسسه را در يك تاريخ معين نشان مي دهد بنابراين بدون وجود صورت سود و زيان نمي توان از چگونگي فعاليتهاي مالي در طي يك دوره آگاه گرديد.
اطلاعاتي كه صورت سود و زيان و ترازنامه يك مؤسسه نشان ميدهد
صورت سود و زيان مؤسسه قابليت سود آوري مؤسسه را نشان مي دهد. در حاليكه ترازنامه اطلاعات لازم درمورد قدرت پرداخت بدهيها را نشان مي دهد.
سود یک دوره مالی
در صورتيكه درآمد از ميزان هزينه بيشتر باشد سود داريم.
هزينه ها در طي دورة مالي ـ درآمد در طي دورة مالي = سود ويژه در طي دورة مالي
زیان یک دوره مالی
در صورتيكه درآمد از ميزان هزينه كمتر باشد زيان داريم.
درآمد در طي دورة مالي ـ هزينه ها در طي دورة مالي = ( زيان ويژه در طي دورة مالي )
درآمد ( دارایی ها و بدهی ها )
همانطوريكه از مفهوم عاميانه درآمد بر مي آيد ، به مبالغي اطلاق مي گردد ، كه از ارايه خدمات و فروش كالا و غيره عايد مؤسسه مي شود. در صورتيكه اين درآمد به طور نقد عايد شود ، موجب افزايش در حساب وجوه نقد ( صندوق ـ بانك ) مؤسسه خواهد شد و در صورتي كه تعهد گردد كه بعداً به مؤسسه پرداخت شود ، موجب افزايش حسابهاي دريافتني و يا اسناد دريافتني مؤسسه مي گردد.
هزینه ( دارایی ها و بدهی ها )
- منظور از هزينه مبالغي است كه جهت كسب درآمد به خرج گرفته مي شود. يعني اگر مؤسسه كارش را ارايه خدمات است ، براي انجامو ارايه اين خدمات متحمل خرجها و پرداختهايي مي گردد كه آنها را هزينه مي گويند.
- هزينه هاي هر دوره بايد از درآمدهاي همان دوره كسر گردند و اين در واقع بر اساس يكي از اصول مهم حسابداري ( اصل وضع هزينه هاي يك دوره از درآمد همان دوره ) مي باشد.
صورت حقوق صاحبان سرمایه
صورت حقوق صاحبان سرمايه ، يكي از صورتهاي مالي است كه به وسيلة آن ميزبان حقوق صاحبان سرمايه در انتهاي دورة مالي محاسبه مي گردد. معمولاً صورت حقوق صاحبان سرمايه ، بر خلاف ترازنامه كه وضع مالي مؤسسه را در يك روز معين نشان مي دهد ، تغييرات سرماية يك مؤسسه را براي يك دوره ، مثلاً يك ماه ، سه ماه و … نشان مي دهد.
منابع حقوق صاحبان سرمایه
- سرمايه گذاريهاي شخصي صاحب يا صاحبان مؤسسه
- سود ويژه مؤسسه در طي دورة مالي
تأثير سرمايه گذاري مجدد در محاسبة حقوق صاحبان سرمايه در پايان دوره مالي
منظور از سرمايه گذاري مجدد ، مبالغي است كه صاحب مؤسسه در طي دورة مالي به سرمايه مي افزايد.
حقوق صاحبان سرمايه پايان دوره=( برداشت صاحب مؤسسه طي دوره مالي ـ سود ويژه ) سرمايه گذاري مجدد+سرمايه صاحب مؤسسه اول دوره
مقایسه برداشت با هزینه های موسسه ( دارایی ها و بدهی ها )
برداشت به منظور استفادة شخصي صاحب يا صاحبان مؤسسه انجام مي پذيرد و ارتباطي به عمليات جاري مؤسسه ندارد به همين دليل جزء هزينه هاي مؤسسه محسوب نمي شود و يك حساب جداگانه اي دارد.
راهکار بودجه و اعتبارات برهان می تواند پاسخ مناسبی برای نیازهای سازمان شما در این زمینه باشد.
